Εθισμός στο διαδίκτυο Αίτια και Αντιμετώπιση

Εθισμός στο διαδίκτυο

Αίτια και Αντιμετώπιση

“Ζούμε σε ένα κόσμο αυξανόμενης εξάρτησης από την τεχνολογία, στον οποίο γίνεται ολοένα και δυσκολότερο να διακρίνουμε μεταξύ αναγκαιότητας και εθισμού” (Kimberly Young, Cristiano Nabuko/ psychologists)

Στη σημερινή εποχή που οι νέες τεχνολογίες εισβάλλουν στην ανθρώπινη καθημερινότητα, προσελκύοντας ολοένα και περισσότερους ανθρώπους στη χρήση τους, η επίδρασή τους δεν θα πρέπει να θεωρείται αμελητέα. Το σώμα των επιστημόνων της μελέτης των εθισμών σε παγκόσμιο επίπεδο αρχίζει να αναγνωρίζει μετά από δεκαετή έρευνα την επίδραση της υπερβολικής χρήσης των ηλεκτρονικών υπολογιστών μέσα από χρήσεις (όπως παιχνίδια υπολογιστών, διαδίκτυο, αναζήτηση πορνογραφικού υλικού, διαδικτυακό τυχερό παιχνίδι) στην ψυχική υγεία. Έχει αναφερθεί από ορισμένους ακαδημαϊκούς πως η υπερβολική χρήση των Η/Υ και του διαδικτύου μπορεί να είναι παθολογική και εθιστική και αυτό ανήκει στη γενικότερη κατηγορία του τεχνολογικού εθισμού.

Κατηγορίες εθισμού

Σύμφωνα με τη Young, οι εθισμένοι στο διαδίκτυο συνήθως προσηλώνονται σε κάποια συγκεκριμένη δραστηριότητα που λειτουργεί σαν εφαλτήριο για την υπερβολική χρήση του διαδικτύου. Ξεχωρίζει 5 τύπους εθιστικών δραστηριοτήτων:

1. Διαδικτυακή πορνογραφία.
2. Κοινωνική δικτύωση – Διαδικτυακές σχέσεις.
3. Εικονική κοινωνία.
4. Υπερφόρτωση πληροφοριών στο διαδίκτυο.
5. Παιχνίδια στο διαδίκτυο.

Αιτίες εθισμού στο διαδίκτυο

Μια πιθανή εξήγηση έχει να κάνει με τα ψυχικά γνωρίσματα και την προσωπικότητα. Κάποιος άνθρωπος μπορεί εξαιτίας πολλών παραγόντων (παιδικά τραύματα, συγκεκριμένα γνωρίσματα προσωπικότητας, άλλες ψυχικές διαταραχές) να έχει έντονη προδιάθεση στο να αναπτύξει κάποιον εθισμό. Παρά την προδιάθεση, μπορεί ο συγκεκριμένος άνθρωπος να μην αναπτύξει ποτέ κάποιον εθισμό, αλλά με το συνδυασμό των κατάλληλων παραγόντων άγχους και πίεσης θα είναι πιο επιρρεπής από κάποιον άλλο στον εθισμό. Μια άλλη εξήγηση αφορά κοινωνικά αίτια. Το πόσο εύκολα μπορεί να εθιστεί κάποιος, διαφέρει ανάλογα με το φύλο, την ηλικία, την εθνικότητα, τη θρησκεία και την οικονομική του κατάσταση. Είναι πιο εύκολο να έχουμε πολλά φαινόμενα εθισμού στο διαδίκτυο στα μεγάλα αστικά κέντρα και ειδικότερα σε κοινωνίες με υψηλότερο βιοτικό επίπεδο παρά στα χωριά ή σε πιο φτωχές περιοχές. Επίσης, πιο εύκολα θα εθιστεί ένα άτομο στην εφηβεία και γενικά σε νεαρές ηλικίες, παρά ένα άτομο πιο μεγάλης ηλικίας, χωρίς βέβαια να αποκλείεται και αυτό. Ένας άλλος λόγος, είναι το γεγονός ότι κάποιοι άνθρωποι αντιμετωπίζουν δυσκολίες στις κοινωνικές τους σχέσεις στην πραγματικότητα και αναζητούν μέσα από το διαδίκτυο να χτίσουν ένα διαφορετικό προφίλ και να γίνουν αρεστοί στους άλλους χρήστες , να επικοινωνήσουν και να συνδεθούν. Άλλα αίτια μπορεί να είναι συμπεριφοριστικά. Όταν κάποιος άνθρωπος βρεθεί σε μια δύσκολη κατάσταση και χρησιμοποιήσει το διαδίκτυο, ώστε να ξεφύγει από αυτήν και πετυχαίνει το στόχο του, τότε, κάθε φορά που θα βρίσκεται σε μια παρόμοια δυσάρεστη κατάσταση θα καταφεύγει στη λύση του διαδικτύου, για να να νιώθει καλύτερα και να ξεχνάει την πραγματικότητα.

Αντιμετώπιση

Η Μ.Ε.Υ (Μονάδα Εφηβική Υγείας) δίνει κάποιους βασικούς τρόπους

αντιμετώπισης του εθισμού στο διαδίκτυο για τους γονείς:

• Από μικρή ηλικία θα πρέπει να τίθενται όρια (για πολλά θέματα) και να τηρούνται μέσα στην οικογένεια. Τα όρια (όταν δεν είναι υπερβολικά ή ιδιαίτερα αυστηρά) δεν καταπιέζουν τα παιδιά, αλλά τα κατευθύνουν και σημαίνουν ενδιαφέρον. Είναι σημαντικά για θέματα ασφάλειας. Όσο το παιδί μεγαλώνει, τα όρια που θα ισχύσουν είναι καλό να συζητούνται, ώστε να λαμβάνεται η γνώμη του παιδιού και του εφήβου. Ο σεβασμός της προσωπικότητας παιδιών και εφήβων από πολύ μικρή ηλικία, είναι στοιχείο πολύ σημαντικό για την εφαρμογή πειθαρχίας.
• Αφιερώστε χρόνο και διάθεση ώστε να ασχοληθείτε με θέματα διαδικτύου μαζί με τα παιδιά.
• Τοποθετείστε τον υπολογιστή σε κοινόχρηστο χώρο, ώστε να μη δίνεται η δυνατότητα απομόνωσης του παιδιού και να υπάρχει έλεγχος.
• Χρήση φίλτρων για επιβλαβείς ιστοσελίδες και συμμετοχή στις επιλογές του εφήβου (χωρίς υπερβολές ή/και παράλογες απαγορεύσεις), συμβάλλουν σε ένα θετικό αποτέλεσμα.
• Ενημερώστε τα παιδιά με απλά λόγια από μικρή ηλικία για τα φαινόμενα «εθισμού».
• Μην χρησιμοποιείτε τη χρήση του υπολογιστή για επιβράβευση ή τιμωρία
• Εάν παρατηρήσετε υπερβολική χρήση ή/και συμπεριφορές εθισμού αναζητήστε αμέσως βοήθεια.

Αναζήτηση Βοήθειας

Σε επίπεδο θεραπείας θα χρειαστεί οι γονείς να απευθυνθούν σε κλινικό ψυχολόγο, παιδοψυχολόγο ή παιδοψυχίατρο.

Τέλος, συνίσταται – ειδικά σε επείγουσες καταστάσεις – και η επικοινωνία με κάποια από τις παρακάτω γραμμές υποστήριξης:

Γραμμή 115 25 από το Μαζί για το Παιδί: Προσφέρει συμβουλευτική υποστήριξη σε εκπαιδευτικούς, γονείς και εφήβους.

Εθνική γραμμή SOS 1056 από το Χαμόγελο του Παιδιού και αντίστοιχη εφαρμογή Chat 1056: Απευθύνεται σε γονείς και παιδιά παρέχοντας συμβουλευτική υποστήριξη και διασύνδεση με άλλες, κατάλληλες υπηρεσίες.

Εθνική γραμμή παιδικής προστασίας 1107 του Εθνικού Κέντρου Κοινωνικής Αλληλεγγύης: Προσφέρει συμβουλευτική και ψυχολογική υποστήριξη σε παιδιά, γονείς / συγγενείς και εκπαιδευτικούς.

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΑ ΓΕΡΟΠΟΥΛΟΥ

ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ